Soorten procedures

Er bestaan verschillende soorten procedures om uw rechten te laten gelden voor een rechtbank. Een advocaat kent de regels en verdedigt uw belangen. Alleen hij mag pleiten voor een rechtbank Info

Burgerlijke procedure

Een burgerlijke procedure gaat over een geschil tussen verschillende partijen over hun burgerlijke rechten. Denk onder meer aan werknemer/werkgever, man/vrouw, buren- of familieruzies. Het doel van dit soort procedure is onder meer de uitvoering van een overeenkomst, het oplossen van een geschil, een eis tot schadevergoeding …
 
U kunt zelf een burgerlijke procedure opstarten, maar als het geschil ook leidt tot strafrechtelijke vervolging, hebt u de mogelijkheid u burgerlijke partij te stellen.


Eerste aanleg

  • De persoon die de procedure opstart, roept de tegenpartij op voor de rechtbank via een dagvaarding of verzoekschrift.
  • Op de inleidende zitting wordt de zaak vaak nog niet behandeld. Zo kunnen beide partijen een schriftelijke verdediging opstellen en bewijsstukken verzamelen.
  • Na dat schriftelijke gedeelte wordt de zaak voor de rechtbank toegelicht door de advocaten van beide partijen in een pleidooi.
  • De rechtbank neemt de zaak in beraad en spreekt een vonnis uit.
 
Beroep
  • Elke partij die het niet eens met het vonnis in eerste aanleg, kan daartegen tijdig beroep aantekenen bij een hogere rechtbank voor zover de eerste uitspraak nog niet definitief was.
  • Opnieuw wordt meestal een schriftelijke verdediging opgesteld, wordt de zaak gepleit en volgt een arrest.

Strafprocedure

Een strafprocedure gaat over overtredingen en misdrijven. Er zijn bepaalde regels overtreden en als dat bewezen is, hoort daar een straf bij. Denk onder meer aan door een rood licht rijden, ernstige fraude of een overval met geweld. De procedure verschilt naargelang de ernst van de feiten.
 
Soms veroorzaken dergelijke feiten ook schade aan een slachtoffer. In dat geval kan het slachtoffer zich burgerlijke partij stellen om een schadevergoeding te bekomen.
 
Overtredingen en lichte misdrijven

  • De politie die de overtreding vaststelt of de klacht ontvangt stelt een proces-verbaal op.
  • De procureur des Konings start een onderzoek of seponeert Info  de zaak.
  • Bij een opsporingsonderzoek voert de procureur het onderzoek zelf. Ofwel stelt hij een minnelijke schikking voor, ofwel wordt de verdachte naargelang de ernst van de feiten voor de politierechtbank of de correctionele rechtbank gebracht. In dat geval neemt een advocaat zijn verdediging op zich.
  • De rechtbank spreekt een vonnis en een straf uit.
  • Tegen het vonnis kan in beroep gegaan worden.
 
Zware misdrijven
  • Gaat het om een zwaar misdrijf dan leidt de onderzoeksrechter een gerechtelijk onderzoek.
  • Via een aanhoudingsbevel kan hij de verdachte in voorlopige hechtenis nemen (max. 48 u.). De raadkamer moet dat aanhoudingsbevel goedkeuren. 
  • Die raadkamer verwijst de verdachte, na het onderzoek, naar de correctionele rechtbank of het Hof van Assisen. Als er onvoldoende bewijzen zijn, wordt de verdachte buiten vervolging gesteld. Zijn die er wel, dan verschijnt de verdachte voor de strafrechter.
  • Het Openbaar Ministerie (parket) eist namens de maatschappij de veroordeling van de verdachte. Het moet bewijzen dat de verdachte een misdrijf heeft begaan.
  • Slachtoffers van het misdrijf kunnen zich burgerlijke partij stellen. Net zoals de verdachte wordt de burgerlijke partij verdedigd door een advocaat.
  • Nadat ze alle argumenten heeft gehoord, neemt de rechtbank de zaak in beraad. Nadien spreekt ze een vonnis en een straf uit.
  • Wie het niet eens met het vonnis in eerste aanleg, kan daartegen beroep aantekenen bij een hogere rechtbank. 
  • Opnieuw wordt de zaak gepleit en volgt een arrest en een straf. Dat arrest is definitief.
 
Zwaarste misdrijven
Voor de zwaarste misdrijven wordt een proces gevoerd voor het Hof van Assisen. Een jury van 12 burgers oordeelt in dat geval over de schuldvraag. De jury wordt echter niet betrokken bij de behandeling van een eventuele burgerlijke partijstelling.
 
Op dit moment wordt de werking van Assisen onder de loep genomen en nagedacht over een hervorming en vereenvoudiging. Een eerste wet hierover werd eind 2017 door het Grondwettelijk Hof vernietigd wegens schending van de Grondwet. Wordt dus vervolgd.

Verstek en verzet

Tijdens een procedure kan het gebeuren dat een van de partijen niet opdaagt, geen advocaat inschakelt en dus ook geen verdediging voert, noch schriftelijk noch via een pleidooi. In dat geval kan de rechter die persoon bij verstek veroordelen en een verstekvonnis uitspreken.
 
Tegen een verstekvonnis in laatste aanleg - er is m.a.w. geen hoger beroep mogelijk - kan de veroordeelde verzet aantekenen. Het gaat hier dus niet om het aantekenen van beroep. Verzet wordt aangetekend bij dezelfde rechter die de eerste veroordeling bij verstek uitsprak. De zaak wordt daar opnieuw inhoudelijk behandeld. Om verzet aan te tekenen moeten wel bepaalde voorwaarden en termijnen gerespecteerd worden.
Een advocaat kan u bijstaan, schakel er tijdig in een in.
 

Hof van Cassatie

Cassatie is geen derde aanleg. Het Hof van Cassatie oordeelt niet over de feiten of de grond van een zaak. Het gaat wel na of aan de belangrijkste vormvereisten is voldaan en of er geen procedurefouten gemaakt werden. Het onderzoekt ook of de wet correct toegepast en geïnterpreteerd werd.
 
Als een partij niet akkoord gaat met een burgerlijke of strafrechtelijke beslissing in laatste aanleg om een van bovenstaande redenen, kan ze naar het Hof van Cassatie stappen.
 
Bevestigt het Hof van Cassatie de beslissing omdat alles volgens de regels verliep, dan eindigt de procedure.

Verbreekt het Hof van Cassatie de beslissing, dan wordt de procedure opnieuw gevoerd bij een andere rechtbank of hof van beroep.

Meer weten over de werking van het Hof van Cassatie.

Grondwettelijk Hof

Het Grondwettelijk Hof treedt op als hoeder van uw grondrechten. Het is een bijzonder rechtscollege dat toeziet op de naleving van die grondrechten.

Daarnaast waakt het ook over de naleving van de bevoegdheidsverdeling tussen de verschillende overheden in ons land. Het Grondwettelijk Hof kan dus federale wetten en wetten van deelstaten nietig verklaren wegens strijdigheid met de Grondwet. Ook natuurlijke of rechtspersonen kunnen naar het Grondwettelijk Hof stappen indien een wettelijke bepaling hen rechtstreeks en persoonlijk nadeel bezorgt. 
 
Daarnaast kunnen alle rechtscolleges aan het Grondwettelijk Hof een zogenaamde prejudiciële vraag stellen. Dat doen ze als ze van mening zijn of twijfelen of bepaalde regels over bevoegdheidsverdeling of fundamentele rechten geschonden werden.
 
Vraag zeker raad aan uw advocaat als u op deze procedure een beroep wilt doen of u met een prejudiciële vraag geconfronteerd wordt.

Meer weten over het Grondwettelijk Hof.
 

Raad van State

De Raad van State is naast een adviesorgaan voor wetgeving ook een administratief rechtscollege. Dat betekent dat u een procedure tot nietigverklaring of schorsing van een zogenaamde administratieve rechtshandeling kunt aanspannen waarvan u nadeel ondervindt bij de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Denk bijvoorbeeld aan een beslissing van een OCMW of een overheidsopdracht.
 
Daarnaast treedt die afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State ook op als rechtscollege in geval van cassatieberoep tegen een uitspraak van een lager administratief rechtscollege.
 
Overweegt u een vordering bij de Raad van State? Een advocaat loodst u doorheen de procedure.

Meer weten over de werking van de Raad van State.